Yeni Simge, Eski Kurallar

| 1 Comment
uzgun_tl.png

Bildiğiniz gibi Türk Lirası'nın yeni simgesi yayınlandı. TCMB'nin ilgili duyurusuna bu linkten ulaşabilirsiniz. Bahadır da yayınladığı Android Türkçe Klavye Uygulamasına yeni simgenin eklenmesi için heyecanlı mail'ler almaya başlamış.

Ancak ne yazık ki bu iş, duyurulduğu kadar kolay değil. Ben de bu yazıda, konuk editör olarak konunun detaylarına girerek sıkıntıları anlatmaya çalışacağım.




Bilgisayarda yazdığınız bir metni görmek iki aşamadan oluşur: sizin kendi yazdığınızı görmeniz, sizin yazdıklarınızı başkalarının görmesi. TCMB'nin yeni simge ile ilgili girişimleri şimdilik sadece "bizim yazdıklarımızı bizim görmemiz" üzerine kurulu. Ve yazık ki bu süreç başından itibarı ile bazı ciddi hatalar içeriyor.

Ne demek istediğimi görsel bir örnekle anlatayım. Şu linkteki rtf dosyasını açarsınız "Mxrhaba" şeklinde bir yazı görmeniz gerekiyor. Ancak bu dosyayı ben kendi bilgisayarımda açtığımda belgeyi şu şekilde görüyorum:

mimes_new_roman_belge.png

Farklı şekilde görmemizin sebebi bu belge içerisinde "Mimes New Roman" isminde kendi çıkarttığım bir font kullanıp bu fontun sizin bilgisayarınızda yüklü olmaması. Bu fontta "M" ve "x" karakterlerini değiştirdim. Yani benim yazdığımı sadece ben görebiliyorum.

İsterseniz aynı zip dosyasının içerisinde'ki TTF dosyasını yükleyerek belgeyi benim gördüğüm şekilde görebilirsiniz. TCMB de böyle düşünmüş olacak ki, herkesin yüklemesi için bir TTF (true type font) dosyası hazırlamış. Şu linkteki font dosyasını yükleyerek "bizim yazdığımız TL simgesini biz görebilecek" duruma gelebiliriz.

Ancak tabi ki olması gereken bizim yazdıklarımızı herkesin görebilmesi. Yani benim hazırladığım excel dosyasındaki TL fiyatları Amerika'daki ortağım açtığında TL simgesi yerine anlamsız karakterler görmemeli.

İşte bu noktada iş uluslararası bir efor ve ciddiyet gerektiriyor. Unicode konsorsiyumuna uygun şekilde başvurulup yeni simge için evrensel bir kod ayrılmasını sağlamak gerekiyor.

TCMB'nin yaptığı önemli hata işte bu noktada. Font dosyasını incelerseniz TL simgesi için hali hazırda kullanılan şu karakteri değiştirdiklerini görürsünüz:

http://en.wikipedia.org/wiki/Diaeresis_(diacritic)

Bu karaktere masaüstü klavyede AltGr-Ğ tuşu ile ulaşabilirsiniz. İlk başta anlamsız gözüken bu karakter, diğer harfleri üretmek için kullanılıyor: ä, ë gibi.

Unicode konsorsiyumun hali hazırda kullanılan bu kodu değiştirmeyeceğine eminim. İlerde olur da başka bir kod için simge kabul edilirse, sağlanan kodla hazırlanan belgeler anlamsız hale gelecektir. Yani, MERKEZ BANKASININ SAĞLADIĞI FONT DOSYASI İLE HAZIRLADIĞINIZ BELGELER STANDART DIŞI VE ASLA BU HALİYLE STANDART OLAMAYACAK.

Bu karakteri değiştirme fikrinin nasıl çıktığını merak etmek işten değil. "-Efendim bize bir karakter kodu lazım. -Ben klavyeye baktım aha şunu değiştir işte bi işe yaramıyor" gibi olmamıştır tabi. Sehven yapılmış bir hata olsa gerek.

Sürecin nasıl ilerlediğine dair şu blog'ta Hindistan simgesi için biraz açıklama var. İşin uzmanı kesinlikle değilim, biraz fikir yürüterek sürecin şu şekilde olması gerektiğini tahmin ediyorum:

  • Türk Lirası için yeni bir simge bulunur. Bu simgenin bilgisayarlar ve printer'lar tarafından anlaşılabilecek teknik formatını içeren "glyph"ler net bir şekilde tanımlanır.
  • Bu simge için şu belgede boş duran kodlardan birisi seçilir. Ne yazık ki bu adım hatalı gerçekleştirildi, ve kullanılmakta olan, ve Unicode'un kabul ettiği para sembolleri ile ilişkisi olmayan 0x00A8 kodu (¨ karakteri) seçildi.
  • Bu karakterin TL için ayrılması için Unicode'a resmi bir başvuru yapılır. Tahminen başvuru kabul edilirse bile Unicode konsorsiyumu standartın yeni resmi versiyonunu 2 yıl gibi bir sürede çıkaracaktır.
  • Bu süreç beklenmeden yeni karakteri içeren fontların promosyonu yapılır. Bu karakteri içeren yeni fontlar üretilir ve tahminen Times New Roman, Arial gibi mevcut fontların üreticilerine bu karakteri eklemeleri için baskı yapılır. İşe yarar mı bilmiyorum, ancak Unicode konsorsiyumu karakteri kabul etmeden bu üreticilerin değişiklik yapmayacağından eminim.
  • Yeni fontlar yaygınlaşır. Windows'un, MacOS'un, Android'in yeni versiyonlarında bu karakteri içeren fontlar, aynı kodla yaygın olarak erişilebilir hale gelir.

TCMB'ye yeni simgenin Unicode kabul çalışmaların durumu ile ilgili mail attık ancak henüz cevap alamadık.

Son aşama tamamlandığı zaman Android Türkçe Klavye uygulamasına TL simgesini eklemek anlamlı hale gelecektir. 2, 3, 5, 10 sene sonra?

1 Comment

Uzaya uydu fırlatmaya niyetleniyoruz. Ama bir simgeyi çözemiyoruz.

Leave a comment

About this Entry

This page contains a single entry by Bahri Gençsoy published on March 5, 2012 6:41 PM.

Türkçe T9 tarzı klavye çalışmaları.. was the previous entry in this blog.

Android Geliştirici Günleri is the next entry in this blog.

Find recent content on the main index or look in the archives to find all content.